Ban Giáo dục Phật giáo Trung ương tổng kết công tác Phật sự nhiệm kỳ IX (2022–2027)

Chiều 2/11/2026, Ban Giáo dục Phật giáo Trung ương (BGDPGTW) Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN) tổ chức Hội nghị tổng kết công tác Phật sự nhiệm kỳ IX tại phòng họp tòa nhà Viên Quang, Học viện Phật giáo Việt Nam (HVPGVN) tại Hà Nội. Trong nhiệm kỳ, Ban đạt nhiều kết quả quan trọng trong giáo dục Phật giáo, đóng góp vào sự phát triển chung của Giáo hội.

Chư Tôn đức chứng minh và chỉ đạo Hội nghị gồm:

• HT.TS Thích Quảng Tùng – Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự (HĐTS), Trưởng ban Từ thiện Xã hội Trung ương GHPGVN;
• HT.TS Thích Thanh Quyết – Phó Chủ tịch HĐTS, Trưởng ban Giáo dục Phật giáo Trung ương, Viện trưởng HVPGVN tại Hà Nội;
• HT.TS Thích Thanh Đạt – Ủy viên Thường trực HĐTS, Phó Trưởng ban Thường trực BGDPGTW, Chủ tịch Hội đồng Khoa học HVPGVN tại Hà Nội;
• TT.TS Thích Phước Đạt – Ủy viên HĐTS, Phó Trưởng ban Thường trực BGDPGTW, Phó Viện trưởng HVPGVN tại TP. Hồ Chí Minh;
• HT.TS Danh Lung – Ủy viên Thư ký HĐTS, Phó Trưởng ban Thường trực BGDPGTW kiêm Trưởng Phân ban Phật giáo Nam tông Khmer;
• HT. Thích Hải Ấn – Ủy viên Thường trực HĐTS, Phó Trưởng ban BGDPGTW, Viện trưởng HVPGVN tại Huế;
• HT. Thích Minh Thiện – Ủy viên HĐTS, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Phật học tỉnh Tây Ninh;
• HT. Thích Viên Thanh – Ủy viên Thường trực BGDPGTW, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Phật học tỉnh Lâm Đồng;
• HT. Thích Phước Tú – Phó Trưởng ban BGDPGTW;
• TT.TS Thích Viên Trí – Phó Trưởng ban, Chánh Thư ký kiêm Trưởng Phân ban Trung cấp BGDPGTW, Phó Viện trưởng HVPGVN tại TP. Hồ Chí Minh;
• TT.TS Thích Nguyên Thành – Ủy viên HĐTS, Phó Trưởng ban kiêm Phó Thư ký BGDPGTW;
• TT.TS Thích Nguyên Đạt – Ủy viên HĐTS, Phó Trưởng ban đặc trách Phân ban Sơ cấp BGDPGTW, Phó Viện trưởng HVPGVN tại Huế;
• TT.TS Thích Minh Tín – Ủy viên HĐTS, Phó Trưởng ban BGDPGTW;
• TT. Thích Đạo Hiển – Ủy viên HĐTS, Phó Trưởng ban, Phó Thư ký BGDPGTW;
• TT.TS Thích Quang Thanh – Ủy viên HĐTS, Phó Trưởng ban BGDPGTW.

Về phía các cơ quan có ông Nguyễn Văn Thanh, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; ông Vũ Hoài Bắc, Trưởng ban Tôn giáo Chính phủ, Bộ Dân tộc và Tôn giáo.

Cùng dự có chư Tôn đức Ban Thường trực, chư Tôn đức Ủy viên BGDPGTW, các nghiên cứu sinh và Tăng Ni sinh HVPGVN tại Hà Nội.

Hòa thượng Thích Thanh Quyết, Trưởng ban Giáo dục Phật giáo Trung ương, phát biểu khai mạc Hội nghị. Sau đó, Thượng tọa Thích Viên Trí, Phó Trưởng ban, Chánh Thư ký BGDPGTW, trình bày báo cáo tổng kết công tác Phật sự nhiệm kỳ IX, điểm lại các kết quả của giáo dục Phật giáo trong thời gian qua.

Trong nhiệm kỳ IX, Ban tập trung củng cố hệ thống đào tạo, chuẩn hóa chương trình, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng dạy và mở rộng nghiên cứu. Ban củng cố công tác văn phòng, phân công trách nhiệm chuyên môn cho các Phân ban và từng thành viên, đồng thời xây dựng kế hoạch đào tạo sát với thực tế của các cơ sở Phật học.

Ban cấp văn bằng tốt nghiệp Trung cấp và Cao đẳng Phật học tại nhiều địa phương. Ban cũng hỗ trợ các trường hoàn thiện thủ tục chiêu sinh, khai giảng khóa mới, và dự lễ tốt nghiệp, lễ khai giảng tại các trường Trung cấp Phật học trên cả nước.

Ban thúc đẩy hoàn thiện chương trình đào tạo Đại học và Sau Đại học tại bốn Học viện: HVPGVN tại Hà Nội, tại Huế, tại TP. Hồ Chí Minh và Học viện Phật giáo Nam tông Khmer tại Cần Thơ. Việc biên soạn, in và phân phối giáo trình Trung cấp Phật học tiếp tục được chú trọng. Hệ thống họp trực tuyến kết nối bốn điểm Hà Nội, Huế, TP. Hồ Chí Minh và Cần Thơ được hoàn thiện, giúp điều hành Phật sự nhanh hơn và tiết kiệm thời gian, kinh phí.

Một hoạt động nổi bật của nhiệm kỳ là chuỗi tọa đàm chuyên đề về phát triển giáo dục Phật giáo:

• Ngày 14/5/2023, tọa đàm “Quản lý và giáo dục Trung cấp Phật học – Thực trạng và giải pháp” diễn ra tại Trường Trung cấp Phật học Hà Nội. Đại diện Ban Giám hiệu 7 trường Trung cấp Phật học khu vực phía Bắc tham dự.
• Ngày 3–4/8/2023, tọa đàm “Giáo dục hệ Trung cấp Phật học – Thực trạng và giải pháp” diễn ra tại Trường Trung cấp Phật học Nguyên Thiều. Đại diện Ban Giám hiệu 28 trường Trung cấp Phật học phía Nam tham dự.

Hai tọa đàm thống nhất ba đề xuất. Thứ nhất, Phân ban Trung cấp Phật học tham gia giám sát kỳ thi tốt nghiệp nhiều hơn để bảo đảm chất lượng đầu ra. Thứ hai, tổ chức các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm và nội điển. Thứ ba, đào tạo Tăng Ni trẻ có năng lực và phẩm hạnh tham gia giảng dạy, tạo lớp kế thừa cho đội ngũ giáo thọ.

• Ngày 2–3/12/2023, HVPGVN tại Hà Nội đăng cai tọa đàm “Giáo dục Đại học và Sau Đại học Phật giáo – Nhận diện và Phát triển”. Tham dự có chư Tôn đức BGDPGTW, Hội đồng Điều hành bốn Học viện cùng các giáo sư, học giả, tiến sĩ và nhà nghiên cứu.

Quang cảnh Hội nghị

Tọa đàm có 16 tham luận, bàn về khung chương trình Đại học và Sau Đại học, Hội đồng Khoa học, định hướng nghiên cứu, biên soạn giáo trình và xuất bản công trình khoa học. Các đại biểu thống nhất bốn nội dung chính:

• Xây dựng khung chương trình đào tạo Cử nhân và Thạc sĩ Phật học cho bốn Học viện.
• Thành lập Hội đồng Khoa học của BGDPGTW do Hòa thượng Thích Thanh Quyết làm Chủ tịch.
• Ban hành quy chế về chọn đề tài, chọn người hướng dẫn và bảo vệ luận văn Thạc sĩ, luận án Tiến sĩ.
• Quản lý và công bố đề tài nghiên cứu để tránh trùng lặp giữa các Học viện.

Tọa đàm cũng đề xuất xúc tiến thành lập trường Cao đẳng Phật học và mở rộng cơ hội học tập cho cư sĩ Phật tử.

Năm 2023, Ban tái bản 6 đầu giáo trình Trung cấp Phật học, tổng cộng 50.000 cuốn, trong đó có Thiền Tứ niệm xứ, Bát Đại Nhân Giác, Tứ Thập Nhị Chương, Oai Nghi, Kinh Trung Bộ. Trong số này, 25.815 cuốn đã được phân phối đến các trường. Ban còn vận động cúng dường 1.112 bộ máy vi tính và 192 máy in đa chức năng cho các đơn vị thuộc Giáo hội, bốn Học viện và các trường Trung cấp Phật học.

Năm 2024, Ban phối hợp với Ban Trị sự và Ban Giám hiệu Trường Trung cấp Phật học TP. Đà Nẵng mở Khóa bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm từ ngày 15 đến 21/4/2024. Gần 350 giáo thọ của các trường Phật học trên cả nước tham dự. Giảng viên là các giáo sư, tiến sĩ từ nhiều trường đại học. Nội dung gồm tâm lý giáo dục, phương pháp giảng dạy và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Trong khóa học, Ban còn tổ chức hai thời thuyết giảng cho hơn 2.000 Phật tử.

Cũng trong năm 2024, Ban dự lễ cấp văn bằng tốt nghiệp cho 729 Tăng Ni sinh tại các trường Trung cấp Phật học ở nhiều tỉnh, thành phố. Ban còn dự lễ tốt nghiệp tại HVPGVN tại TP. Hồ Chí Minh, nơi có 399 Tăng Ni và cư sĩ tốt nghiệp: 30 Thạc sĩ, 359 Cử nhân (345 hệ chính quy và 14 hệ đào tạo từ xa) và 10 Cao đẳng liên thông. Về xuất bản, Ban in 2 đầu giáo trình Pali và Hán văn Phật pháp (10.000 cuốn) và tái bản 4 đầu giáo trình Trung cấp Phật học (20.000 cuốn). Ban cũng vận động cúng dường 4.120 USB Thư viện Phật giáo chứa Tam tạng Kinh, Luật cho ba Học viện tại Hà Nội, Huế, TP. Hồ Chí Minh và các trường Trung cấp Phật học.

Năm 2025, Ban tiếp tục kiện toàn hệ thống giáo dục và mở rộng chương trình đào tạo:

• Gửi văn bản lên Ban Thường trực HĐTS xin phép đào tạo chính thức hệ Cử nhân và Sau Đại học dành cho cư sĩ, cùng hệ Tiến sĩ Phật học.
• Ngày 6/10/2025, ban hành Thông báo số 32/TB-BGD hướng dẫn 35 trường Trung cấp Phật học sáp nhập và bầu Ban Giám hiệu mới.
• Ngày 18/12/2025, tổng kết công tác thí điểm đào tạo Tiến sĩ tại Hội trường Trúc Lâm, HVPGVN tại Hà Nội.

Ban cũng hỗ trợ các cơ sở Phật học gặp khó khăn. Sau cơn bão số 13, đại diện Ban và Phân ban Trung cấp Phật học đến thăm Trường Trung cấp Phật học Nguyên Thiều (Gia Lai) và trao kinh phí giúp trường khắc phục thiệt hại. Ngày 24/12/2025, Hòa thượng Thích Thanh Quyết cử Đại đức Thích Giác Hợp đến thăm và trao 500 triệu đồng để trường khôi phục hoạt động.

Trong năm 2025, Ban dự lễ cấp văn bằng tốt nghiệp cho 662 Tăng Ni sinh Trung cấp Phật học ở nhiều tỉnh, thành phố. HVPGVN tại TP. Hồ Chí Minh có 612 sinh viên tốt nghiệp, gồm 16 Thạc sĩ, 404 Cử nhân và 192 Cao đẳng liên thông. HVPGVN tại Huế có 79 Cử nhân khóa XII tốt nghiệp và khai giảng khóa mới ngày 15/9/2025.

Sáu tháng đầu năm 2026, Ban in 10.000 cuốn giáo trình Trung cấp Phật học môn Duy Thức và ban hành văn bản cho phép Trường Trung cấp Phật học Huế và Trường Trung cấp Phật học Đồng Nai chiêu sinh. Ban đã trình HĐTS đề án thành lập Giải thưởng Trần Nhân Tông cho các lĩnh vực giáo dục đào tạo, văn hóa, nghiên cứu và phụng sự xã hội. Với hệ đào tạo từ xa, Ban đề nghị cho HVPGVN tại Huế mở chương trình Cử nhân Phật học và đã được HĐTS chấp thuận.

Hệ thống giáo dục Phật giáo cả nước hiện có đủ các cấp: Sơ cấp, Trung cấp, Cao đẳng, Đại học và Sau Đại học. Theo báo cáo:

• HVPGVN tại Hà Nội: 67 nghiên cứu sinh Tiến sĩ và 410 học viên Thạc sĩ (khóa I–VIII) đang theo học. Hệ Cử nhân có 388 Tăng Ni sinh đã tốt nghiệp và 333 Tăng Ni sinh đang học.
• HVPGVN tại Huế: 11 nghiên cứu sinh Tiến sĩ, 66 học viên Thạc sĩ và 299 Tăng Ni sinh hệ Cử nhân đang theo học.
• HVPGVN tại TP. Hồ Chí Minh: 38 nghiên cứu sinh Tiến sĩ và 258 học viên Thạc sĩ đang học. Hệ Cử nhân có 974 Tăng Ni sinh đã tốt nghiệp và 675 Tăng Ni sinh đang học.
• Học viện Phật giáo Nam tông Khmer tại Cần Thơ: 8 Tăng sinh khóa VII (2022–2026).
• Hệ Cao đẳng Phật học: Các trường tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Lâm Đồng, Cà Mau, Đồng Tháp, Đồng Nai và Khánh Hòa có 620 Tăng Ni sinh đã tốt nghiệp và 467 Tăng Ni sinh đang học.
• Hệ Trung cấp Phật học: Sau khi sáp nhập theo hướng dẫn của Trung ương Giáo hội và BGDPGTW, số trường giảm từ 35 xuống 20, với 2.247 Tăng Ni sinh đang theo học.
• Hệ Sơ cấp Phật học: Trên 1.000 Tăng Ni sinh theo học tại nhiều địa phương.

Các chương trình Pali, Vini, Khmer ngữ, bổ túc văn hóa và các lớp Anh văn, tin học tiếp tục được duy trì. Riêng tại Trà Vinh (cũ), tiếng Khmer được dạy ở ba cấp: 931 lớp tiểu học với 22.110 chư Tăng và thanh niên, 102 lớp cấp II với 2.797 người, và 14 lớp cấp III với 459 người. Ban còn phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Trà Vinh (cũ) mở lớp tập huấn nghiệp vụ sư phạm cho 1.256 achar.

Kết quả nhiệm kỳ IX cho thấy nỗ lực của BGDPGTW trong việc củng cố hệ thống đào tạo, phát triển chương trình học thuật, chăm lo đội ngũ giảng dạy và mở rộng cơ hội học tập cho Tăng Ni, cư sĩ Phật tử.

Thượng tọa Thích Đạo Hiển trình bày phương hướng

Thượng tọa Thích Đạo Hiển, Phó Trưởng ban BGDPGTW, trình bày phương hướng hoạt động nhiệm kỳ X (2026–2031). Lúc 16 giờ 30 cùng ngày, Hội nghị thống nhất thông qua phương hướng này. Trong nhiệm kỳ tới, Ban tiếp tục kiện toàn hệ thống giáo dục Phật giáo, đào tạo đồng bộ hơn giữa các cấp và tạo điều kiện để các cơ sở Phật học phát triển ổn định, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới.

Ban tin tức Khuông Việt